Қазақстанда мемлекеттік қызметшілерге қатысты жаңа бақылау тетігі енгізілуде. Енді шенеуніктер, соның ішінде барлық деңгейдегі әкімдер мен министрлер де, тыйым салынған заттарды тұтынуға міндетті түрде тексеруден өтеді. Бұл шара мемлекеттік қызметтің ашықтығын арттыруға және қоғам алдындағы жауапкершілікті күшейтуге бағытталған.
Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының орынбасары Салауат Мүксімов Сенат отырысында жаңа жүйенің жұмыс істеу тәртібін түсіндірді. Оның айтуынша, басты ерекшелік – тексерулердің алдын ала жоспарланбауы және толықтай кенеттен жүргізілуі.
Жаңа тәртіп бойынша мемлекеттік қызметші наркологиялық скрининг туралы алдын ала хабар алмайды. Тексеру туралы шешімді мемлекеттік орган басшысы қабылдайды және сол сәттен бастап қызметкер 48 сағат ішінде міндетті түрде медициналық сараптамадан өтуі тиіс. Бұл әдіс ықтимал дайындық әрекеттерінің алдын алу үшін енгізіліп отыр.
Мамандардың айтуынша, мұндай жүйе бақылаудың ашықтығын күшейтіп, кез келген манипуляцияның алдын алады. Себебі тексеру уақыты белгісіз болғандықтан, қызметкерлердің нәтижеге ықпал ету мүмкіндігі шектеледі.
Жаңа талаптар мемлекеттік аппараттың барлық деңгейіне қолданылады. Атап айтқанда, басшылық құрам санатына кіретін лауазымды тұлғалар – министрлер, әкімдер және олардың орынбасарлары міндетті тексеруден өтеді. Ал қарапайым қызметкерлер үшін скрининг тек белгілі бір жағдайларда, мысалы, мемлекеттік құпияларға немесе стратегиялық ақпаратқа қолжетімділік болған кезде ғана тағайындалуы мүмкін.
Маңызды жаңалықтардың бірі – тексеру шығындарын мемлекеттік бюджет емес, қызметкердің өзі өтейді. Дегенмен, оған бір күндік ақылы демалыс беріледі. Бұл жұмыс процесіне келтірілетін уақытша ыңғайсыздықты ішінара өтеу ретінде қарастырылған.
Ең қатаң нормалардың бірі – медициналық тексеруден бас тарту. Жаңа ережеге сәйкес, наркоскринингтен өтуден бас тарту кінәні мойындаумен тең деп есептеледі. Мұндай жағдайда қызметкер мемлекеттік қызметтен босатылады. Сонымен қатар есірткі немесе тыйым салынған заттарды қолдану, сондай-ақ мас күйінде көлік жүргізу мемлекеттік қызмет беделіне нұқсан келтіретін ауыр тәртіптік бұзушылық ретінде қарастырылады.
Сенатта қабылданған заңнамалық өзгерістерге сәйкес, бұл талаптар мемлекеттік қызмет жүйесінде тәртіпті күшейтуге және қоғам сенімін арттыруға бағытталған. Ресми органдардың пікірінше, мұндай шаралар мемлекеттік аппараттағы әдеп нормаларын нығайтып, жемқорлық пен заң бұзушылықтың алдын алуға ықпал етеді.
Жалпы алғанда, жаңа жүйе мемлекеттік қызметтің жауапкершілігін арттырып, қоғам алдындағы ашықтық пен сенімділікті күшейтуге бағытталған маңызды қадам ретінде бағалануда.
