Қазақстанда жол қозғалысын бақылаудың жаңа тәсілдері кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр. Енді болашақта автобустар мен жедел жәрдем көліктері де жасырын патрульдеу жүйесіне тартылуы мүмкін. Бұл бастама жүргізушілердің жол ережесін сақтау мәдениетін арттыруға және апат санын азайтуға бағытталған.
Қазір жүргізушілердің көбі жол бойындағы стационарлық камералардың орналасқан жерін жақсы біледі. Соның салдарынан кейбірі камера тұрған тұста ғана жылдамдықты азайтып, кейін қайта ережені бұзуға көшеді. Осыған байланысты құқық қорғау органдары бақылаудың жаңа әрі тиімді тетіктерін енгізе бастады. Солардың бірі – жасырын патрульдеу жүйесі.
Мұндай тәжірибе алғаш рет биыл сәуір айында Алматы қаласында іске қосылды. Кейін арнайы камералар орнатылған көліктер Астана қаласында, сондай-ақ Ақтөбе, Алматы және Жетісу облыстарында жолға шықты. Жоба аясында сырт көзге қарапайым болып көрінетін көліктер жол қозғалысын жасырын бақылап, құқық бұзушылықтарды автоматты түрде тіркейді.
Алматы облыстық полиция департаментінің мәліметінше, патрульдеу үшін арнайы интеллектуалды кешендер пайдаланылады. Бұл жүйелер көлік қозғалысы кезінде жылдамдықты асыру, қарсы жолаққа шығу, қауіпті маневр жасау және басқа да құқық бұзушылықтарды автоматты түрде анықтай алады. Тіркелген ақпарат бірден Әкімшілік құқық бұзушылықтардың бірыңғай тізіліміне жіберіледі.
Қазіргі уақытта Алматы облысында осындай 11 мобильді кешен жұмыс істеп тұр. Ерекшелігі – құрылғыларды тек полиция көліктеріне ғана емес, қоғамдық көліктер мен жедел жәрдем машиналарына да орнатуға болады.
Полиция өкілдерінің айтуынша, мұндай тәсіл жүргізушілер үшін «күтпеген бақылау» әсерін қалыптастырады. Өйткені жүргізушілер камераның нақты қай көлікке орнатылғанын білмейді. Нәтижесінде жол қозғалысына қатысушылар ережені тек камера тұрған жерде ғана емес, барлық уақытта сақтауға бейімделеді.
«Жүйенің басты мақсаты – айыппұл салу емес, жолдағы тәртіпті күшейту және жүргізушілердің жауапкершілігін арттыру. Камералардың нақты қай көлікте орнатылғанын анықтау мүмкін болмағандықтан, жүргізушілер ережені тұрақты сақтауға тырысады», – дейді полиция қызметкерлері.
Алматы облысында жасырын патрульдер іске қосылғалы бері 10 мыңға жуық жол қозғалысы ережесін бұзу дерегі тіркелген. Оның ішінде жылдамдықты шамадан тыс асыру, қауіпті басып озу және белгіленбеген жерден маневр жасау фактілері басым.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай технологиялар жол-көлік оқиғаларының санын азайтуға ықпал етуі мүмкін. Себебі көптеген елдерде мобильді және жасырын бақылау жүйелері жүргізушілердің тәртібіне оң әсер еткен.
Қазақстанда соңғы жылдары жол қауіпсіздігін цифрландыруға ерекше көңіл бөлініп келеді. Ірі қалаларда «Сергек» камералары орнатылып, интеллектуалды бақылау жүйелері енгізілді. Енді мобильді кешендерді қоғамдық көліктерге және жедел жәрдем машиналарына орналастыру арқылы бақылау ауқымы одан әрі кеңеймек.
Мамандардың айтуынша, бұл тәсіл әсіресе республикалық трассалар мен көлік ағыны жоғары аймақтарда тиімді болуы мүмкін. Өйткені жүргізушілер бақылаудың қай жерде жүргізіліп жатқанын нақты білмеген жағдайда жол ережесін сақтауға көбірек мән береді.
Құқық қорғау органдары алдағы уақытта жасырын патрульдеу тәжірибесін кезең-кезеңімен кеңейту мәселесін қарастырып жатыр. Егер жоба тиімділігін дәлелдесе, мұндай жүйелер Қазақстанның басқа өңірлерінде де көбейтілуі ықтимал.
