Түркістан облысында білім беру жүйесіне қатысты ауқымды қаржы жымқыру дерегі бойынша сот нүкте қойды. Бәйдібек ауданыдық білім бөлімінің бірқатар лауазымды қызметкерлері бюджет қаражатын жүйелі түрде ұрлады деген айыппен жауапқа тартылды. Бұл істі Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігінің өңірлік департаменті тергеген.
Жымқыру схемасы қалай жұмыс істеген?
Тергеу материалдарына сәйкес, білім бөлімінің басшылары, бухгалтерлері мен экономистері қатысқан топ ұзақ уақыт бойы 49 мектепке бөлінген қаржыны заңсыз иемдену тетігін құрған. Олар жалақы қоры мен түрлі үстемақыларға арналған бюджеттік өтінімдерді әдейі ұлғайтып отырған.
Бухгалтерлік есеп жүйесіне жалған деректер енгізіліп, төлем құжаттарына шын мәнінде жұмыс істемейтін адамдардың аты-жөні тіркелген. Кей жағдайларда қызметкерлердің жалақысы мен қосымша төлемдері негізсіз көбейтілген. Заңсыз операцияларды жасыру үшін қызметтік жазбалар, бұйрықтар, табельдер мен есеп ведомостары қолдан жасалған. Құжаттардың бір бөлігі төлем жасалғаннан кейін кері күнмен рәсімделгені анықталған.
Қаражат қалай бөлінген?
Заңсыз аударымдар жалған тұлғалардың, соның ішінде туыстар мен таныстардың банктік шоттарына түсіп отырған. Кейін қаражат алдын ала келісілген тәртіппен қатысушылар арасында үлестірілген. Тергеу нұсқасына сай, бұл әрекеттер бірнеше жыл бойы жалғасқан.
Мемлекетке келтірілген шығын көлемі 583 миллион теңгеден асқан. Тергеу барысында күдіктілер келтірілген залалды толық көлемде өтегені белгілі болды.
Сот шешімі
Сот үкімімен 14 адам 3 жылдан 7 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылды. Тағы төрт айыпталушыға қатысты іс рақымшылық актісіне байланысты қысқартылған.
Сарапшылар не дейді?
Құқық қорғау органдарының мәліметінше, мұндай схемалар көбіне ішкі бақылаудың әлсіздігі мен қаржылық есептіліктің жеткілікті деңгейде қадағаланбауынан туындайды. Мамандар бюджеттік ұйымдарда цифрлық аудит пен тәуелсіз қаржылық тексерістерді күшейту қажеттігін атап өтеді.
Бұл іс – бюджет қаражатын мақсатсыз пайдалануға қарсы күрестің жалғасып жатқанын көрсететін кезекті мысал. Құзырлы органдар білім беру саласындағы қаржылық ашықтықты арттыру бағытындағы жұмыстарды жалғастыратынын мәлімдеді.
