Қазақстан әлемдік мұнай нарығында өз позициясын сақтап қана қоймай, оны күшейтуге тырысып жатыр. Бұл туралы Қазақстанның Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов халықаралық CERAWeek конференциясында айтты. Оның сөзінше, Қазақстан қазірдің өзінде әлемге сенімді мұнай жеткізуші ел ретінде танылып отыр.
Қазір мұнай саласында бірнеше маңызды мәселе бар. Ең бастысы – энергия қауіпсіздігі, мұнайды сыртқа шығаратын жолдардың тұрақтылығы және әлемдегі саяси жағдайдың әсері. Соңғы жылдары санкциялар, түрлі қақтығыстар мен саяси шиеленістер мұнай нарығына қатты ықпал етіп жатыр. Сондықтан мұнайды тек өндіру емес, оны қауіпсіз әрі тұрақты жеткізу де үлкен маңызға ие болды. Қазақстан үшін мұнай экспортындағы ең негізгі жол – Каспий құбыр консорциумы. Осы бағыт арқылы елде өндірілетін мұнайдың басым бөлігі шетелге шығарылады. Бұл құбыр Ресей аумағы арқылы өтеді де, Қара теңізге дейін барады. Сондықтан оның жұмысы тоқтамай, тұрақты жүруі Қазақстан экономикасы үшін өте маңызды. Өйткені мұнайдан түсетін табыс – бюджет кірісінің негізгі бөлігінің бірі.Бірақ бұл жерде тәуекел де бар. Құбырдың Ресей арқылы өтуі Қазақстанды белгілі бір деңгейде сол елге тәуелді етеді. Егер саяси немесе техникалық қиындықтар туындаса, экспортқа әсер етуі мүмкін. Сондықтан Қазақстан тек бір бағытқа ғана сүйеніп қалмауға тырысып отыр. Сол себепті ел балама бағыттарды да дамытып жатыр. Мысалы, мұнайды Қытай бағытына жеткізу ұлғайып келеді. Сонымен қатар Каспий теңізі арқылы Әзірбайжан мен Грузия арқылы Еуропаға шығу жолдары қарастырылып жатыр. Бұдан бөлек, теміржол және теңіз арқылы тасымалдау мүмкіндіктері де зерттелуде.
Дегенмен, осының бәріне қарамастан, Каспий құбыр консорциумы әлі де ең тиімді бағыт болып отыр. Себебі ол арқылы мұнайды көп көлемде әрі арзан тасымалдауға болады. Сондықтан Қазақстан бұл арнаны сақтауға мүдделі. Жалпы алғанда, Қазақстанның қазіргі саясаты түсінікті: бір жағынан бұрыннан бар тиімді бағытты пайдаланып отыр, екінші жағынан болашақта тәуелді болмас үшін жаңа жолдарды дамытып жатыр. Яғни ел мұнай экспортында тұрақтылықты сақтай отырып, біртіндеп балама мүмкіндіктерді көбейтуді көздейді.
