Қазақстанның өңдеу өнеркәсібінде іскерлік белсенділік күрт төмендеп, соңғы бірнеше жылдағы ең әлсіз деңгейге түсті. 2026 жылғы наурыз айында PMI индексі 47,4 пунктке дейін құлдырап, 2022 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш тіркелді. Бұл көрсеткіштің 50 пункттен төмен болуы саладағы белсенділіктің қысқарып жатқанын білдіреді.
Зерттеу деректеріне қарағанда, жағдай үшінші ай қатарынан нашарлап отыр. Ақпан айында индекс 48,1 пункт деңгейінде болған. Сарапшылардың айтуынша, негізгі себеп — өндіріс көлемінің күрт азаюы. Сұраныстың әлсіздігі мен салық жүктемесінің жуырдағы өсуі кәсіпорындарға айтарлықтай қысым түсірген.
Өндіріс қарқынының бәсеңдеуі салдарынан көптеген кәсіпорындар шығындарды қысқартуға мәжбүр болған. Соның ішінде қызметкерлер санын азайту және сатып алуларды шектеу шаралары қолға алынған. Кәсіпорын басшылары құлдыраудың басты себептері ретінде жаңа тапсырыстардың азаюын және қаржылық қиындықтардың күшеюін атап отыр.
Соған қарамастан, сарапшылар кейбір оң белгілердің де бар екенін айтады. Мысалы, жаңа тапсырыстардың қысқару қарқыны ақпанмен салыстырғанда баяулаған. Кейбір компаниялар бірінші тоқсанның соңына қарай сұраныс біртіндеп тұрақтала бастағанын байқаған.
Инфляциялық қысым да біршама әлсіреген. Кәсіпорындардың шикізат пен ресурстарға кететін шығындары соңғы екі жарым жылдағы ең баяу қарқынмен өскен. Сарапшылар мұны өндіріс көлемінің қысқаруымен және сұраныстың төмен болуымен байланыстырады.
Экономистердің пікірінше, қазіргі жағдайға салық саясатының өзгерістері де әсер еткен. Әсіресе қосылған құн салығының қаңтар айында өсуі кәсіпорындардың қаржылық жағдайын әлсіреткен. Көптеген зауыттар жаңа талаптарға әлі толық бейімделе алмай отыр.
Жалпы алғанда, өңдеу секторындағы ахуал ішкі сұраныстың әлсіздігі мен бизнес шығындарының өсуі жағдайында қалыптасып отыр. Сарапшылар алдағы кезеңде тұтынушылық белсенділік артса, өндіріс те біртіндеп қалпына келуі мүмкін екенін жоққа шығармайды.
